“सत्ता बदलून उपयोग नाही; मनातील केंद्राभिमुख गुलामी मोडावी लागेल” संविधान बाह्य लोकशाहीचे, तर पसायदान अंतःकरणातील क्रांतीचे शस्त्र
अहिल्यानगर (प्रतिनिधी) — स्वतंत्र भारतात लोकशाही आली; मात्र नागरिकांच्या मनातील भावनिक गुलामी संपली नाही. धर्म, देव, जात, राष्ट्रवाद, ऐतिहासिक वेदना आणि सामूहिक अस्मिता यांचा वापर करून नागरिकांच्या भीती, अभिमान, श्रद्धा, वेदना आणि समूहभावनेची कापणी केली जात आहे. या देशव्यापी केंद्राभिमुख भावनिक Subconscio किंवा CONSCIO गव्हर्नन्सचा अंत करून केंद्रापसारी, विवेकनिष्ठ आणि विश्वकल्याणकारी RECONSCIO गव्हर्नन्स प्रतिष्ठापित करणे, हीच भारताची खरी दुसरी स्वातंत्र्यक्रांती ठरेल, असे प्रतिपादन पीपल्स हेल्पलाईनचे अध्यक्ष ज्येष्ठ विधिज्ञ ॲड. कारभारी गवळी यांनी केले आहे.
त्यांनी म्हटले आहे की, भारताची समस्या एखाद्या मंदिरातील गैरव्यवहार, एखाद्या ट्रस्टमधील भ्रष्टाचार किंवा एखाद्या राजकीय पक्षाच्या धार्मिक प्रचारापुरती मर्यादित नाही. संपूर्ण देशात मानवी भावनांना शासनाचे साधन बनविणारी एक खोल मानसशास्त्रीय यंत्रणा उभी राहिली आहे.
धर्म धोक्यात आहे, देवाचा अपमान झाला आहे, जात संकटात आहे, राष्ट्राचा शत्रू समोर आहे, इतिहासाचा बदला घ्यायचा आहे, अशा घोषणांमधून नागरिकांच्या मनात भीती, द्वेष, अभिमान, सूडभावना आणि आंधळी आज्ञाधारकता निर्माण केली जाते. त्यानंतर त्याच भावनांचे रूपांतर मतांमध्ये, देणग्यांमध्ये, श्रमांमध्ये, निष्ठेमध्ये आणि संघटित सत्तेमध्ये केले जाते.
हीच नागरिकांच्या भावनिक ऊर्जेची केंद्राभिमुख कापणी असून, तिच्यात जनतेची श्रद्धा काही मोजक्या व्यक्ती, संस्था, धर्मगुरू, जातनेते, संघटना किंवा राजकीय सत्ताकेंद्रांच्या खाजगी निगेंट्रॉपीत रूपांतरित होते, असे ॲड. गवळी यांनी स्पष्ट केले.
“देवाच्या नावाने माणसाचे मन काबीज करणे ही अध्यात्मिक सेवा नाही”
देव, धर्म किंवा अध्यात्माचा उपयोग माणसाला करुणामय, विवेकी आणि सत्यनिष्ठ करण्यासाठी झाला पाहिजे. परंतु देवाच्या नावाने भीती निर्माण करणे, श्रद्धेच्या नावाने पैसा गोळा करणे, धर्माच्या नावाने मतांचे ध्रुवीकरण करणे आणि जातीय अस्मितेच्या नावाने सत्तेची मक्तेदारी निर्माण करणे, ही अध्यात्मिक सेवा नसून भावनिक शोषणाची संघटित व्यवस्था आहे.
“देव लोकांना मुक्त करण्यासाठी आहे की भावनिक कैदी बनविण्यासाठी? धर्म समाजाला जोडण्यासाठी आहे की मतांच्या बाजारात विभागण्यासाठी? हा प्रश्न प्रत्येक भारतीयाने स्वतःला विचारला पाहिजे,” असे त्यांनी म्हटले आहे.
सत्ता बदलते; भावनिक लूट कायम राहते
एखादे सरकार पडले, एखादा नेता बदलला, एखाद्या ट्रस्टची चौकशी झाली किंवा काही दोषींना शिक्षा झाली, तरी मनातील अंधश्रद्धा, जातीय श्रेष्ठत्व, व्यक्तिपूजा आणि समूहाधीनता कायम राहिली, तर त्याच लुटीचा नवा कारखाना उभा राहतो.
“राजा बदलतो, पण राजवटीचे मानसशास्त्र बदलत नाही. पक्ष बदलतो, पण भावनिक कापणीची पद्धत बदलत नाही. मंदिर, मठ, राजकीय पक्ष किंवा संघटना बदलली, तरी नागरिकांच्या मनातील केंद्राभिमुख Subconscio कायम असेल, तर नव्या नावाने जुनी गुलामी पुन्हा जन्म घेते,” असा इशारा ॲड. गवळी यांनी दिला.
संविधानाला अंतःकरणातील पसायदानाची जोड आवश्यक
भारतीय संविधानाने देशाला समानता, स्वातंत्र्य, बंधुता आणि न्यायाची दिशा दिली. मात्र नागरिकांच्या दीर्घकालीन स्मृतीत जातीयता, धार्मिक वर्चस्व, अंधभक्ती, भय आणि द्वेष साठवलेला असेल, तर संविधानाची मूल्ये पुस्तकांत राहतात आणि व्यवहारात मनुस्मृतीचे शासन सुरू राहते.
म्हणून भारताला बाह्य संविधानाबरोबर अंतःकरणाचे संविधान आवश्यक आहे. संविधान सार्वजनिक संस्थांवर नियंत्रण ठेवते; पसायदान व्यक्तीच्या स्वयंशासनाला दिशा देते. संविधान बाह्य अन्यायाविरुद्ध लढते; पसायदान मनातील अन्यायकारक अ-जनुकीय माहिती बदलते.
पसायदान गव्हर्नन्स म्हणजे अंतःकरणातील सत्तांतर
पसायदान गव्हर्नन्स म्हणजे धर्माचा नाश नव्हे, तर धर्माची शोषणातून मुक्तता होय. देवाच्या नावाने भीतीऐवजी करुणा, श्रद्धेच्या नावाने केंद्रीकरणाऐवजी लोककल्याण, जातीच्या नावाने विभाजनाऐवजी मानवबंधुता आणि राष्ट्रवादाच्या नावाने द्वेषाऐवजी विश्वकल्याण निर्माण करणे, ही तिची दिशा आहे.
या व्यवस्थेत मनातील केंद्राभिमुख स्वार्थी Subconscio किंवा CONSCIO शासन हटवून केंद्रापसारी RECONSCIO शासन प्रतिष्ठापित केले जाईल. त्यासाठी व्यक्तीने स्वतःच्या अ-जनुकीय माहितीचे परीक्षण करून भीती, द्वेष, जातीयता, धार्मिक श्रेष्ठत्व आणि व्यक्तिपूजा यांचे रूपांतर विवेक, करुणा, समता आणि सार्वजनिक कर्तव्यात केले पाहिजे.
“खरी क्रांती संसदेत नाही, मानवी दीर्घकालीन स्मृतीत होईल”
भारताची खरी क्रांती संसद, मंत्रालय, न्यायालय, मंदिर किंवा निवडणुकीच्या मैदानात पूर्ण होणार नाही. तिचा निर्णायक टप्पा प्रत्येक व्यक्तीच्या दीर्घकालीन स्मृतीत घडेल.
मनात साठवलेली केंद्राभिमुख भावनिक माहिती बदलल्याशिवाय समाजातील जात, धर्म, भ्रष्टाचार, अंधश्रद्धा आणि व्यक्तिपूजेची पुनरुत्पत्ती थांबणार नाही. म्हणून “ओळखा–तपासा–बदला” या प्रक्रियेतून नागरिकांनी स्वतःच्या अंतर्गत शासनव्यवस्थेची क्रांती केली पाहिजे.
भारताला दुसरे स्वातंत्र्य हवे
“१९४७ मध्ये भारताला परकीय सत्तेतून राजकीय स्वातंत्र्य मिळाले; आता धर्म, जात, भीती, व्यक्तिपूजा आणि भावनिक बाजाराच्या अंतर्गत गुलामीतून दुसरे स्वातंत्र्य मिळवावे लागेल,” असे ॲड. गवळी यांनी म्हटले आहे.
संविधान बाह्य लोकशाहीचे चक्र आहे आणि पसायदान अंतःकरणातील स्वयंशासनाचे चक्र आहे. ही दोन्ही चक्रे एकत्र फिरली, तरच भारत खऱ्या अर्थाने समताधिष्ठित, विवेकनिष्ठ, निसर्गनिष्ठ आणि विश्वकल्याणकारी राष्ट्र बनेल.
“धर्माच्या नावाने भावनांची कापणी बंद करा; पसायदानाच्या नावाने मानवतेची पेरणी सुरू करा,” हीच नवभारताच्या अंतर्बाह्य शासनक्रांतीची घोषणा असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
